Dziecko ludzkie może przyswoić z jednakową łatwością każdy z istniejących na świecie języków. Dokonuje tego z łatwością i bez względu na specjalne wysiłki otoczenia lub ich brak. Każdy maluch przechodzi stałe etapy rozwoju od krzyku i gaworzenia do wypowiedzi jedno-, dwu- i wielowyrazowych.

• Od urodzenia - dziecko sygnalizuje swoje potrzeby płaczem i krzykiem. Są one między innymi wyrazem złego samopoczucia lub zadowolenia.

• 6 tydzień - głużenie - dziecko wydaje różne dźwięki typu : ga, ba, gha.... „ćwiczy” swoją buzię, wargi, podniebienie miękkie, język, policzki. Trzeba zaznaczyć, że takie ćwiczenia sprawiają mu dużo radości.
Ciekawostka – głużą nawet dzieci niesłyszące.

• 6 miesiąc - gaworzenie –– dziecko powtarza sylaby, układa je w ciągi typu: baba, tata, mama, gaga. Coraz lepiej kontaktuje się z otoczeniem, reaguje na swoje imię i odwzajemnia uśmiech.

• 8 miesięcy - początki intonacji –– dziecko zna już melodię swego głosu, dlatego potrafi bawić się nim - przeciąga sylaby i „śpiewa” ich ciągi. Doskonale rozpoznaje dźwięki należące do osób z najbliższego otoczenia - mamy i taty, babci, niani czy rodzeństwa. Nadal ćwiczy swoje artykulatory (język, policzki, usta, podniebienie miękkie), które w przyszłości ułatwią mu sposób wymawiania poszczególnych głosek.

• Pierwszy rok życia – najczęściej kojarzy nam się z uroczystością rodzinną, w której uczestniczą najbliżsi, jest tort i prezenty. Wiele osób ćwiczy z dzieckiem przed dniem pierwszych urodzin, żeby mogło w podniosłej chwili zdmuchnąć świeczkę. I bardzo dobrze! Nauka nabierania powietrza i kierowanie strumienia na konkretny przedmiot, to doskonałe ćwiczenia przygotowujące do prawidłowego mówienia. Roczne dziecko potrafi już powiedzieć kilka prostych słów, a poprzez ruch wskazujący palcem nawet zadać proste pytanie „co to?” lub poprosić „daj”.
Zwróć uwagę! W tym okresie dziecko właściwie używa już wszystkich samogłosek, oprócz nosowych ą i ę, na które przyjdzie czas później. Wymawia też spółgłoski, ale tylko niektóre: p, b, m, t, d, n, k.

• Drugi rok życia – w tym okresie mowa maluszka ulega dalszemu doskonaleniu. Poszerza się zasób słów i ilość wypowiadanych przez niego głosek. Widać wówczas, jak dziecko chłonie wszystkie dźwięki ze swego otoczenia. Jest małym odkrywcą, wszystko go interesuje. Wyraźnie zauważalna jest też poprawa kontaktu malca z otoczeniem, a dzieje się tak dlatego, że otoczenie coraz lepiej go rozumie.
Zwróć uwagę! Pod koniec drugiego roku życia dziecko potrafi wyartykułować: w, f, pi, bi, mi, wi, fi, g, l. Najczęściej między półtora a drugim rokiem życia rozpoczyna się budowanie prostych zdań w postaci „To jest mama”, „Daj mi to”, „Samolot leci”, „Pies robi hau”.

• Trzeci rok życia – to prawdziwy sprawdzian dla naszej pociechy. Oto nadszedł dzień, kiedy przekracza próg przedszkola i dopiero teraz tak naprawdę okaże się, jaki ma kontakt z otoczeniem. Zwykle bywa tak, że dzieci dość szybko i dobrze dogadują się z innymi dziećmi, a trochę gorzej z osobami dorosłymi. Dlaczego tak się dzieje? Dorośli, aby komunikować się z dzieckiem muszą spojrzeć na świat z poziomu malucha, a jednocześnie rozumieć jego mowę. W zasadzie dziecko trzyletnie powinno być rozumiane przez panią wychowawczynię, ale często jest inaczej. Przez wszechobecną „mowę nianiek”, czyli spieszczanie wszystkich wyrazów i uproszczenia słowne (np. „papu”, „amciu” zamiast „jedzenie”), dziecko nie ma prawidłowego wzorca mowy. Przez to do swojego otoczenia zwraca się w wypaczony sposób i jest nierozumiane.
Zwróć uwagę! Pod koniec trzeciego roku życia dziecko powinno wymawiać głoski: p, b, m, w, f, ch, k, g, t, d, n, ń, ś, ź, ć, dź. Mogą się już także pojawić: s, z, c, dz lub sz, ż, cz, dż, a nawet r.

• Czwarty rok życia – czterolatek wciąż trenuje swoją wymowę, powoli ucząc się poprawnych form gramatycznych, zadając pytania, a także odpowiadając na nie. Włącza się też, choć w niewielkim stopniu, mowa opowieściowa. Jest wywoływana na zasadzie impulsu. Działa wtedy, kiedy coś dziecko zainspiruje, coś wywoła na nim ogromne wrażenie. Zazwyczaj mowa opowieściowa jest jeszcze na tym etapie nieskładna, przez emocje dziecko nie potrafi prawidłowo i z sensem się wypowiedzieć. Najczęściej w czwartym roku życia dziecko potrafi wypowiedzieć każdą głoskę, jeśli powtórzy ją osobno. Natomiast w zestawieniu, czyli w wyrazie może je zniekształcać.
Ciekwostka! W tym wieku powstają neologizmy dziecięce, które pokazują mechanizm zapamiętywania przez dziecko różnych nazw i tworzenia ich odpowiedników, na przykład: maluje – malarz, łowi - „ łowicz”.

• Piąty i szósty rok życia – to okres, kiedy dziecko swobodnie buduje swoje wypowiedzi. Jest przygotowane do mówienia, posiada również dużą wiedzę o otaczającym go świecie, wykazuje niezwykłą ciekawość poznawczą. Dzięki językowi nawiązuje ciągle nowe znajomości nie tylko z rówieśnikami, ale również z dorosłymi, z którymi potrafi już rozmawiać na ich poziomie.
Zwróć uwagę! Dziecko w tym wieku powinno poprawnie wymawiać wszystkie głoski, także te najtrudniejsze: sz, ż, cz, dż, r oraz samogłoski ą, ę.

Niezależnie od przedstawionych etapów rozwoju mowy pamiętajmy, że każde dziecko rozwija się w indywidualny sposób. Jedne zaczynają mówić szybko i od razu dobrze, inne potrzebują więcej czasu. Jeśli jednak mamy wątpliwości, czy nasze dziecko mówi poprawnie, należy udać się do specjalisty.

LITERATURA :
I.Styczek, Logopedia, Warszawa 1983
G.Demel, Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola, Warszawa 1996
M.Zarębina, Kształtowanie się systemu językowego dziecka, Wrocław 1973
L.Kaczmarek, Nasze dziecko uczy się mowy, Lublin 1982