Dobrym wzorcem i na dodatek sprawdzonym wydaje się być model szwedzki. To pierwszy kraj, w którym głuchych wpisano do konstytucji jako mniejszość językową. U naszych zamorskich sąsiadów w przedszkolach, szkołach wykładowym jest Szwedzki Język Migowy. Głuchy Szwed w szkole, w której językiem wykładu jest Szwedzki Język Migowy, uczy się najpierw szwedzkiego języka pisanego, a dopiero potem szwedzkiego mówionego (opcjonalnie). Ponadto już  od urodzenia może oczekiwać wielorakiego wsparcia i opieki państwa. W każdej instytucji publicznej: urzędzie, przychodni, większym sklepie - jest ktoś, kto miga. Efekty takiego podejścia do kultury głuchych i do edukacji są spektakularne. Głusi Szwedzi studiują, pracują i nie czują się dyskryminowani. W Polsce głuchy student to ciągle rzadkość i często kłopot dla uczelni. Opieka instytucji budżetowych nad głuchym dzieckiem w dowolnym wieku wydaje się wciąż daleka od ideału.

Ustawa o języku migowym stwarza jednak pewną nadzieję, że kiedyś może i głuchy Polak będzie mógł studiować na podobnej uczelni jak Uniwersytet Gallaudeta w Waszyngtonie. Miejsce to bowiem niezwykłe: jego rektor jest głuchy, prorektorzy są głusi, większość wykładowców również. Językiem wykładowym jest Amerykański Język Migowy (ASL), a studenci słyszący, jeśli chcą brać udział w zajęciach, przychodzą z tłumaczem.
 
PJM a SJM – na czym właściwie polega różnica?

PJM to język młody, liczy sobie zaledwie 200 lat. Można go porównać np. do języka kaszubskiego, który dopiero niedawno został opisany i skodyfikowany. Pomimo to posiada wszelkie cechy prawdziwego języka – zawiera zasób znaków, z których można złożyć większe całości znaczeniowe i można wszystko w tym języku wyrazić. To język o odrębnej, specyficznej gramatyce przestrzennej, zupełnie odmiennej od gramatyki języka polskiego. W PJM mimika również pełni często funkcje gramatyczne. Świetnie specyfikę PJM opisuje prof. Marek Świdziński – patrz - http://www.onsi.pl/info,264.html

Dlatego właśnie niemożliwe jest przekładanie słowo w słowo z języka polskiego na PJM i odwrotnie. Natomiast jest to możliwe w SJM. System językowo-migowy jest prostym przełożeniem zdań w języku polskim na znaki migowe. Dobrze tę różnicę pokazuje np. pewne wyrażenie  – zobacz: http://www.youtube.com/watch?v=8Rh4UB3xEG0

Migowy i współczesna rzeczywistość

Internetowy język migowy
Aby kontaktować się z przyjaciółmi, niesłyszący od wielu lat wykorzystują dalekopisy, a od niedawna — pocztę elektroniczną, skype’a i video-telefony. Dzięki powszechności kamer internetowych mogą teraz posługiwać się językiem migowym przez Internet. Niestety, z powodu wąskiego pola widzenia kamery internetowej oraz tego, że obraz jest jedynie dwuwymiarowy, traci się pewne niuanse. To tak, jak podczas rozmowy telefonicznej nie widać, że ktoś zmarszczył brwi albo że pojawił mu się na twarzy uśmieszek. Takie rozmowy mogą być również utrudnione na skutek zbyt wolnych połączeń internetowych, bądź innych kłopotów technicznych. Jak sobie z tym radzą niesłyszący? Migają wolniej albo powtarzają znaki. Nauczyli się dostosowywać ruchy lub pozycję ciała, żeby zrekompensować trudności wynikające z ograniczonej perspektywy.

(źródło - http://info.internetdlawszystkich.info/internetowy-jezyk-migowy.php)

Lektoraty PJM

Na kursy języka migowego przychodzą osoby ze zróżnicowanym doświadczeniem wobec języka migowego. Są tacy, którzy po prostu chcą nabyć podstawową umiejętność  porozumiewania się z niesłyszącym i wiedzą  niewiele albo nic o różnicy między miganiem systemem a naturalnym językiem migowym. Inni to osoby ze znajomością  SJM, którzy muszą przełamać stare nawyki i wyuczone przez lata schematy migania. Zajęcia z migania wymagają sporego wysiłku, ale też są pełne przeróżnych emocji: to zajęcia na poły teatralne; nie tylko gramatyka, słownictwo i ćwiczenia dialogowe, ale i zajęcia mimiczne, poezja i humor. Przede wszystkim zaś poznajemy swoje możliwości: aktorskie, manualne, mamy okazję poszerzyć  granice własnej wyobraźni przestrzennej. Odkrywanie nowego kanału komunikacji –wizualnego, wymaga nowego typu kreatywności własnej, poza fonicznej.

Przydatne strony internetowe zawierające słowniki języka migowego do samodzielnej nauki

http://www.onsi.tv/slownik.htm
http://www.slownik.effatha.pl/
http://www.sluchowisko.net/jezyk-migowy/
http://www.migam.pl/slownik
WWW.logocom.pl
http://www.fundacjakokon.pl/
http://toktutok.pl/struktura/1     tłumacz migowy on-line

Bibliografia:
1. Stan badań nad Polskim Językiem migowym pod red. E.Twardowskiej, Łódź 2008
2. Wybrane magazyny niesłyszących „Świat ciszy”
3. Wywiad Olgi Woźniak z prof. Markiem Świdzińskim w portalu WWW.onsi.pl (http://www.onsi.pl/info,264.html)
4. Źródła własne
5. Internet
Powyższy artykuł jest kontynuacją tekstu  „Coraz więcej migowego”.

Image: Freedigitalphotos.com