Zaloguj się

login:
hasło:
zapamiętaj mnie | pomoc
logopeda.pl » Rozwojowa niepłynność mówienia jąkanie wczesnodziecięce
2010-10-04

Rozwojowa niepłynność mówienia jąkanie wczesnodziecięce

Mieczysław Chęciek, neurologopeda
Porównując płynne mówienie i wyrazistość mówienia, nie można mówić o ustaleniu sztywnej granicy między normą a patologią. Zazwyczaj mówienie płynne dominuje nad mówieniem niepłynnym, natomiast odwrotne zjawisko obserwuję się wyłącznie w przypadku patologii (Tarkowski 1992). Niepłynność mówienia pojawia się najczęściej, co oczywiste, u małych Dzieci w okresie kształtowania się ich mowy (…).

Do podstawowych symptomów niepłynności mówienia można zaliczyć (Tarkowski 1992):
- powtarzanie głoski (np. „mała l-lokomotywa”), sylaby (np. „mała lo-lokomotywa”), części wyrazu (np. „mała loko-lokomotywa”), wyrazów 1 – i wielosylabowych (np. „to – to jest mała lokomotywa”, „to jest mała – mała lokomotywa”), frazy (np. „to jest – to jest mała lokomotywa”), zdania (np. „mama poszła do sklepu – mama poszła do sklepu i kupiła…”);
- przeciąganie głoski (np. „y – y – y  to jest lokomotywa”, „tooo jest lokomotywa”);
- pauzy (momenty ciszy)
- rewizje (poprawki, np. „to są… jest mała lokomotywa”)’
- embolafrazje (czyli nawyk rozpoczynania zdania od samogłoski „a” lub dźwięku pośredniego między „e” a „y”).

Są to objawy zarówno normalnej, jak i patologicznej niepłynności mówienia, której przyczyny leżą w procesie formowania wypowiedzi słownej. Model procesu formowania (planowania, programowania, generowania) wypowiedzi słownych bazuje zdaniem Tarkowskiego na pięciu etapach:
- motywacji (ideacji) – w którym powstaje ogólny zamysł wypowiedzi, jaką nadawca ma zamiar zbudować;
- myślenia (planowania semantyczno – syntaktycznego) – etap ten polega na dokonaniu wyboru i odpowiednim połączeniu elementów tworzących wypowiedź;
- regulacji motorycznej – na tym etapie powstaje program sekwencji ruchów towarzyszących mówieniu;
- wykonania biodynamicznego – dzięki temu etapowi powstaje program sekwencji ruchów towarzyszących mówieniu;
- kontroli formowania wypowiedzi – kiedy to wychwytywane są ewentualne błędy występujące na każdym z etapów i dzięki któremu dobierane są odpowiednie sposoby usuwania tych błędów.

Aby człowiek mógł bez przeszkód uczestniczyć w komunikacji językowej, musi mieć do dyspozycji pewnego rodzaju kompetencje oraz pewnego typu sprawności. Według Grabiasa (1996), w procesie komunikacji uczestniczą trzy rodzaje kompetencji:
- kompetencja językowa (nieuświadamiana wiedza na temat zasad budowania zdań gramatycznie poprawnych; o kompetencji językowej decydują:
- kompetencja komunikacyjna (wiedza na temat zasad użycia języka w grupie społecznej; wiedzę te zdobywa się w procesie socjalizacji);
- kompetencja kulturowa (wiedza na temat zjawisk rzeczywistości, która powstaje przy udziale języka).

Źródło: Mieczysław Chęciek, „Jąkanie. Diagnoza – terapia – program”, Kraków 2007, str. 19 – 20.
 

Komentarze



Zaloguj się, aby dodać komentarz