Badania wstępne to: wywiad, obserwacja, orientacyjne badanie mowy (zrozumiałość wypowiedzi dziecka dla innych, poziom wypowiedzi, logika i sens, płynność i tempo mowy), badania uzupełniające (sprawność narządów mowy, stan aparatu artykulacyjnego, badanie percepcji słuchowej, badanie słuchu fonematycznego, orientacyjne badanie słuchu).

Badania specjalistyczne to: badanie neurologiczne lub neuropsychologiczne, badanie psychologiczne, pedagogiczne, audiologiczne, foniatryczne, ortodontyczne, psychiatryczne.

Badania podstawowe to: badanie rozumienia, mówienia, badanie czytania i pisania.

W przypadku stwierdzenia samoistnego opóźnienia rozwoju mowy terapia logopedyczna powinna przebiegać według następujących zasad i etapów: Pracę zaczynamy od tego, co dziecku nie sprawia kłopotów – dbamy o to, by dziecko miało możliwość przeżywania sukcesów.

• Kształtujemy zdolność rozumienia mowy.

• W zakresie nadawania mowy rozwijamy i wzbogacamy słownictwo.

• Trenujemy poprawność form gramatycznych poprzez trening w mowie dialogowej, opowieściowej, sytuacyjnej.

• Rozwijamy szeroko pojętą sprawność językową – określanie i wyrażanie stanów emocjonalnych, życzeń, próśb.

• Prowadzimy ćwiczenia słuchu fonematycznego.

• Do programu ćwiczeń włączamy ćwiczenia ogólnorozwojowe: logorytmikę, usprawnianie ruchowe, ćwiczenia integracji wzrokowo-ruchowej, manualne itp.

Wskazania dla rodziców (opiekunów) dziecka
Codzienne obcowanie z dzieckiem dostarcza wiele okazji, które należy wykorzystać do stymulowania rozwoju mowy dziecka. Jest to niezwykle ważne zadanie szczególnie w przypadku jej opóźnionego rozwoju.

Rodzice powinni:

• starać się kształtować i utrzymywać z dzieckiem prawidłowe więzi emocjonalne,

• inspirować dziecko do mówienia poprzez częste z nim rozmowy,

• rozbudzać motywację do mówienia (np. poprzez aktywne czytanie),

• zwracać uwagę na jakość własnej mowy i wymowy,

• pozwolić dziecku wypowiadać własne myśli – nie mówić za dziecko,

• mowa do dziecka powinna być zróżnicowana, ale budowana ze słownictwa znanego dziecku,

• wypowiadać do dziecka zdania proste, logiczne i zrozumiałe dla niego,

• w przypadku nieprawidłowych wypowiedzi każdorazowo podawać wzorzec prawidłowy (ale bez wywierania presji),

• pokazywać dziecku sytuacje, w których mowa dorosłych też jest niedoskonała (to ośmieli dziecko i zachęci je do mówienia),

• rozmawiając z dzieckiem należy zadbać o nawiązanie kontaktu wzrokowego,

• animować kontakty rówieśnicze (dzieci uczą się od siebie),

• swoich wypowiedzi nie wygłaszać w tonie kategorycznym i dyrektywnym (nie sprzyja to rozwojowi umiejętności językowych).

Literatura:
G. Jastrzębowska, Zakłócenia i zaburzenia rozwoju mowy, w: Logopedia, podręcznik akademicki, pod. red. T. Gałkowskiego i G. Jastrzbowskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2001.