Niepełnosprawność intelektualna (w formalnoprawnej wersji: upośledzenie umysłowe) jest stanem obniżonej sprawności intelektualnej oraz współwystępującymi ograniczeniami w zakresie umiejętności przystosowawczych, takich jak:
• porozumiewanie się;
• samoobsługa;
• uspołecznienie
• samodzielność
• umiejętności szkolne i inne.

Pamiętaj!

Upośledzenie umysłowe nie jest chorobą lecz stanem. Takich stanów upośledzenia wyróżnia się cztery:
• lekki;
• umiarkowany;
• znaczny;
• głęboki.

Mowa osób niepełnosprawnych intelektualnie

Niepełnosprawność intelektualna ma duży wpływ na kształtowanie się zachowań językowych, czyli na rozwój mowy. Wszystkie dzieci z niepełnosprawnością intelektualną mają jednocześnie tzw. niesamoistny opóźniony rozwój mowy, przy czym nie wszystkie dzieci z opóźnionym rozwojem mowy są niepełnosprawne intelektualnie. Należy pamiętać, że często pierwszym podstawowym sygnałem niepełnosprawności intelektualnej są właśnie istotne opóźnienia językowe.

Częstość oraz złożoność wad i zaburzeń mowy jest zależna od zakresu i stopnia zaburzeń o podłożu organicznym. Im głębsza niepełnosprawność intelektualna, tym wady mowy są bardziej złożone pod względem etiopatogennym i symptologii.

Jak mówią osoby niepełnosprawne intelektualnie?

Struktura wypowiedzi osób z zaburzeniami intelektualnymi różni się pod względem jakościowym i ilościowym. Najbardziej charakterystyczne cechy ich wypowiedzi wyglądają następująco:
• budują krótsze zdania;
• słownictwo jest zdecydowanie uboższe niż u osób w normie intelektualnej;
• posługują się przede wszystkim rzeczownikami i czasownikami;
• bardzo rzadko używają pozostałych części mowy;
• przeważają pojęcia konkretne, a rzadko występują w ich mowie pojęcia abstrakcyjne;
• wypowiadają się zdaniami prostymi;
• częściej występują błędy składniowe i gramatyczne.

Zaburzenia mowy osób niepełnosprawnych intelektualnie

U osób z niepełnosprawnością intelektualną występują te same zaburzenia mowy, co u osób w normie intelektualnej. Najczęściej powtarzającymi się, są:
• dyslalia;
• jąkanie
• giełkot;
• dysfonia;
• fonastenia.

U dzieci z niepełnosprawnością intelektualną problemy te, są o wiele bardziej skomplikowane. Należy przy tym pamiętać, że im głębszy stopień upośledzenia umysłowego, tym częściej mamy do czynienia ze sprzężonymi zaburzeniami mowy.

Problem nie tylko z wymową

U osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną, oprócz zaburzeń wymowy, charakterystyczne są zaburzenia w rozumieniu mowy. Dotyczą one rozumienia pojęć abstrakcyjnych oraz wypowiedzi zawierających nagromadzenie form wyrażających stosunki przestrzenne, czasowe i liczne formy fleksyjne.