Ćwiczenia dolnej szczęki i podniebienia najlepiej wykonywać całą rodziną przed lustrem – zamienią się wtedy w doskonałą zabawę. Jednak, jak pokaże spis ćwiczeń, wiele z nich można wykonywać gdziekolwiek – w pracy, gotując obiad, czy na spacerze. Dla pełnego efektu wykonujcie je naprzemiennie z pozostałymi ćwiczeniami opisanymi w cyklu „Gimnastyka buzi i języka”.

Ćwiczenia żuchwy

Przed przystąpieniem do ćwiczeń żuchwy należy ją rozgrzać. Jak to zrobić? Trzeba rozmasować staw skroniowo-żuchwowy. W tym celu otwórzcie mocno buzię i palcem znajdźcie miejsce przyczepu żuchwy do czaszki, to lekkie wgłębienie, które się porusza przy otwieraniu buzi. Po odnalezieniu tego miejsca palcem róbcie na nim kółka, wtedy łatwiej będzie Wam robić ćwiczenia. Gotowi? To świetnie! Zatem zaczynamy ćwiczenia.

1. Opuszczanie żuchwy – powoli i spokojnie opuszczajcie żuchwę, starając się jak najszerzej otworzyć buzię. Po serii powolnych ruchów, przyspieszcie je.
2. Ziewanie – świetne ćwiczenie na rozluźnienie stawu. Ziewnijcie kilkukrotnie.
3. Robienie kółek żuchwą – raz w prawo, raz w lewo. Ćwiczenie wykonajcie trzykrotnie.
4. Przeżuwanie – ruszajcie buzią tak, jak byście coś jedli lub coś żuli.
5. Guma do żucia – można ją wykorzystywać właśnie do rozluźniania mięśni żuchwy. My logopedzi, w tym autorka tego tekstu, często zalecamy żucie gumy osobom, które po raz pierwszy przychodzą do gabinetu, by ich mięśnie były bardziej rozluźnione do ćwiczeń.
6. Wysuwanie dolnej szczęki – spróbujcie wysunąć brodę przy otwartej buzi i utworzyć tzw. „balkonik”. UWAGA! To ćwiczenie zalecane jest przy tyłozgryzach. Jeśli ktoś ma przodozgryz, nie może wykonywać tego ćwiczenia!
7. Przesuwanie żuchwy ku tyłowi – Spróbujcie cofnąć brodę. Można tego dokonać przykrywając dolną wargą dolny łuk zębowy, wtedy żuchwa sama się cofnie. UWAGA! To ćwiczenie zalecane jest przy przodozgryzach. Jeśli ktoś ma tyłozgryz, nie może wykonywać tego ćwiczenia, ponieważ swoją wadę zgryzu będzie jeszcze mocniej utrwalać!
8. „Zamiatanie” żuchwą – przy otwartej buzi przesuwajcie dolną szczękę rytmicznie na boki, najpierw powoli, a potem coraz szybciej.
9. „Małpa” – ruszajcie żuchwą we wszystkich kierunkach, podobnie jak wykonują to małpy. To doskonałe ćwiczenie rozluźniające.
10. „Zgryzanie cegły” - opuśćcie nisko buzię, powoli próbujcie „zgryźć cegłę” – trzeba napiąć mięśnie, ale nie zamykać jamy ustnej. W pewnym momencie dajcie za wygraną, już nie spinajcie mięśni. Żuchwa się rozluźni, a Wy zamknijcie buzię.

Ćwiczenia podniebienia miękkiego

1. Płukanie gardła – to jedno z najprostszych i najbardziej znanych ćwiczeń podniebienia miękkiego.
2. Chuchanie na ręce tak - dokładnie tak, jak robicie to zimą, gdy zmarzną Wam ręce.
3. Chrapanie na wdechu i wydechu – to wcale nie jest łatwe, prawda? I łaskocze .
4. Spróbujcie kaszleć z językiem wysuniętym na zewnątrz jamy ustnej lub kaszleć z otwartą buzią.
5. Energicznie wymawiajcie połączenia głoskowe typu: ygy-ygo-ygu, ak-ka, ag-ga, uk-ku, ug-gu, ok-ko, og-go, ek-ke, eg-ge, yk-ky, yg-gy, ik-ki, ig-gi.
6. Trzymając usta szeroko otwarte, wymawiajcie bardzo krótko samogłoski: a, e, i, o, u, y.
7. Nabierzcie powietrze ustami, zatrzymajcie go w policzkach, a następnie wypuśćcie powietrze nosem.
8. Udawajcie, że czymś się zachwycacie. W tym czasie miejcie otwarte buzie i możecie zobaczyć w lustrze, jak rusza się języczek podniebienny.
9. Szczery śmiech jest lekiem na wszystko i tu także może Wam pomóc. Śmiejcie się więc jak najwięcej! Wtedy pracuje podniebienie miękkie i nie tylko, bo wszystkie partie mięśni naszego ciała.

Jak na pewno zauważyliście, wiele z opisanych ćwiczeń to codzienne czynności, tylko nie mieliście o tym pojęcia. Od dzisiaj wiecie, że jest inaczej! Ćwiczcie świadomie i systematycznie, a efekty nie każą długo na siebie czekać. Będziecie pięknie mówić! Powodzenia!