Badajmy słuch!
Na oddziałach noworodkowych prowadzone są przesiewowe badania słuchu, jednak nie dają one pewności, że słuch będzie funkcjonował prawidłowo przez całe życie. Warto słuch sprawdzać, w szczególności po infekcjach kataralnych, zapaleniach gardła, przebytych anginach, alergiach.

Po co do logopedy?
Podstawą wszelkich działań terapeutycznych w niedosłuchu jest diagnoza logopedyczna dziecka niesłyszącego, która powinna dostarczyć pełnego opisu funkcji językowych badanego dziecka. Logopeda określa poziom rozwoju mowy dziecka oraz formułuje zasady terapii i prognozę dotyczącą rozwoju jego kompetencji językowych. Bardzo cenne są informacje pozyskane od rodziców dotyczące dziecka.

Dlaczego to takie ważne?
Dla niemowlęcia i małego dziecka słuch jest jedną z ważniejszych dróg poznawania świata i warunkiem koniecznym rozwoju mowy. Wczesne wykrycie nieprawidłowości umożliwia skuteczne zapobieganie trwałym następstwom wady słuchu, wrodzonej lub nabytej, w pierwszych latach życia. Należy pamiętać, że każde dziecko ma indywidualne tempo i rytm rozwoju. W zależności od stopnia ubytku słuchu występują u dzieci różnorodne trudności z przyswojeniem umiejętności językowych takich jak: rozumienie mowy, zasób słownika, kształtowanie struktur gramatycznych, składni i artykulacji.

Uszkodzenie słuchu w stopniu lekkim (21 – 40 dB) Mowa dzieci, u których takie uszkodzenie zostanie stwierdzone, będzie rozwijała się w sposób spontaniczny. Mogą one mieć nieco uboższe słownictwo niż rówieśnicy, ale strona gramatyczna jak i składniowa wypowiedzi będzie prawidłowa. Dzieci te mogą mieć duże problemy z poprawną artykulacją głosek, szczególnie: sz,ż,cz,dż, ś,ź,ć,dź oraz głosek dźwięcznych.

Uszkodzenie słuchu w stopniu umiarkowanym (średnim)(41 – 70 dB) powoduje u dzieci wolniejszy rozwój, zarówno rozumienia mowy, jak i słownictwa. Nie mają one możliwości korzystania mimowolnie z tego, co mówi się w otoczeniu. Często, aby zrozumieć wypowiedź, muszą patrzeć na twarz osoby mówiącej, w związku z tym wiele informacji nie dociera do nich. Ich słownictwo może być uboższe niż u rówieśników. Dzieci te mają trudności z rozróżnianiem słów o podobnym brzmieniu oraz tych, zbliżonych obrazem artykulacyjnym, co utrudnia im słuchowe i wzrokowe rozpoznawanie słów. Mają także problemy z dokładnym wysłuchaniem końcówek gramatycznych i dlatego często popełniają błędy gramatyczne w wypowiedziach. Mogą mieć wiele kłopotów z poprawną artykulacją głosek: s,z,c,dz, ś,ź,ć,dź, sz,ż,cz,dż (są one trudne do wysłuchania) oraz rozróżnianiem głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych.

Uszkodzenie słuchu w stopniu znacznym (poważny ubytek słuchu) (71 -90 dB) jest przyczyną różnorodnych zaburzeń w rozwoju mowy. Bez rehabilitacji nie jest możliwe zaistnienie mowy. Dziecko z takim ubytkiem słuchu nie odbiera dźwięków z otoczenia, nie różnicuje ich i nie reaguje na nie. Aby dziecko zaczęło odróżniać mowę od innych dźwięków z otoczenia, a później ją rozumieć, trzeba długiego treningu i różnorodnych ćwiczeń rehabilitacyjnych. Słuchanie wymaga od dziecka stałej koncentracji uwagi, ponieważ wiele słów, zwrotów czy pojęć może nie docierać do niego. Takie dzieci mają problemy z wysłuchiwaniem i rozumieniem wierszyków, piosenek czy bajek, przez co nie rozwijają zasobu leksykalnego tak, jak ich słyszący rówieśnicy. Nie jest również możliwa kontrola słuchowa poprawności wypowiadanych głosek, co powoduje, że mowa dzieci ze znacznym ubytkiem słuchu jest mało zrozumiała.
U dzieci z uszkodzeniem słuchu w stopniu głębokim (powyżej 90 dB) dodatkowo występują jeszcze: zaburzenia rytmu, melodii i intonacji głosu. Dziecko mówi zbyt szybko lub nadmiernie przeciąga głoski. Głos jest często głuchy bądź piskliwy, zdarza się wymowa nosowa. Dziecko odbiera mowę głównie na drodze wzrokowej. Ma trudności z komunikowaniem się, często nie jest rozumiane przez otoczenie.

Jak pomagać?
Rozwój dziecka z wadą słuchu uzależniony jest również od jego osobowości, a także wykształcenia rodziców, ich sytuacji materialnej i stopnia akceptacji wady słuchu u ich dziecka. Rodzice mają największy wpływ na rozwój dziecka. Najlepiej jeśli są zaangażowani w ten proces oboje. Pomoc terapeutów (logopedy, psychologa, pedagoga) ułatwi wspomaganie rozwoju dziecka. Opracują oni program terapeutyczny dla dziecka z wadą słuchu, ustalą kompleksowe działania wspomagające rozwój dziecka.