Badanie dojrzałości szkolnej przeprowadzam w maju na podstawie kwestionariusza gotowości szkolnej obejmującego siedem bloków tematycznych z zadaniami w zakresie:

• logicznego myślenia;
• spostrzegawczości;
• odwzorowań graficznych;
• znajomości figur geometrycznych;
• umiejętności przeliczania elementów;
• klasyfikowania;
• wymowy i komunikacji słownej.

Każde zadanie w określonym bloku tematycznym jest zaznaczone przez odpowiednie podkreślenie. Do powyższego kwestionariusza dołączony jest arkusz obserwacji zachowania się dziecka, dopełniający jego obraz diagnostyczny. Pozwala to na określenie poziomu gotowości szkolnej dziecka.
Nie wszystkie uwarunkowania, zachowania i postępy w rozwoju dziecka można zbadać i zapisać w formie ankiety lub kwestionariuszy. Dlatego bardzo ważną sprawą jest obserwowanie dziecka podczas pobytu w placówce w sytuacjach problemowych oraz codziennym życiu w społeczności przedszkolnej.
Przekonałam się w ramach wieloletniej praktyki, że duże efekty przynoszą częste kontakty i współpraca z rodzicami. Dzięki temu mogę określić problemy wychowawcze, dydaktyczne i opiekuńcze w grupie.

Pamiętajmy również, że rodzice patrzą na swoje dziecko z innego punktu widzenia oraz, że nasza pociecha może inaczej zachowywać się w przedszkolu niż w domu. Zdarza się, że dziecko rozmowne i pewne siebie w gronie rodzinnym, inaczej zachowuje się w przedszkolu będąc nieśmiałym, reagując płaczem nawet na drobne niepowodzenia, albo odwrotnie - nieposłuszne i uparte w domu, w przedszkolu jest grzeczne i pilne.
W celu zbadania dojrzałości dziecka można spróbować odpowiedzieć sobie na zamieszczone poniżej pytania. Należy odpowiadać rzetelnie i notować pytania, na które odpowiadamy twierdząco lub przecząco.

Lista pytań przydatna do określenia dojrzałości szkolnej dziecka:

1. Czy twoje dziecko zna:

• imię i nazwisko;
• adres zamieszkania;
• imiona rodziców;
• nazwę zawodu rodziców, jeśli pracują;
• nazwy zwierząt domowych;
• nazwę pór roku, dni tygodnia?

2. Czy potrafi:

• powiedzieć, jak brzmi pierwsza i ostatnia głoska w prostych słowach: woda, rower, lody;
• wymówić prawidłowo wszystkie wyrazy (nie ma wady wymowy);
• powtórzyć dłuższe słowa np. hipopotam, kaloryfer?

3. Czy rozpoznaje przewidziane programem litery alfabetu?

4. Czy pod koniec zerówki umie przeczytać prosty nowy tekst
np.: To jest dom. Ola ma psa.?

5. Czy rysując posługuje się zawsze tą samą ręką (prawą lub lewą)?

6. Czy prawidłowo trzyma ołówek (chwyt pęsetkowy - między palcem wskazującym i kciukiem, lekko oparty na palcu środkowym jak na siodełku)?

7. Czy widząc wzór potrafi go odwzorować, umie narysować znaki podobne do liter?

8. Czy jest w stanie narysować rysunek człowieka zaznaczając głowę, tyłów, ręce, palce i inne szczegóły?

9. Czy umie narysować rysunek, na którym coś się dzieje (np. Chłopiec bawi się piłką)?

10. Czy kolorując obrazki, nie wychodzi poza ich kontur?

11. Czy dobrze zapamiętuje wierszyki i piosenki?

12. Czy potrafi skakać na jednej nodze, rzucać i łapać piłkę?

13. Czy umie ubrać się bez pomocy dorosłego, wiązać sznurowadła, zapiąć guziki?

14. Czy sprawnie posługuje się nożycami, tnie po linii prostej, falistej i łamanej?

15. Czy umie opowiedzieć, co wydarzyło się w domu lub w przedszkolu, posługując się prawidłowo zbudowanymi zdaniami?

16. Czy potrafi określić, których elementów jest więcej, a których mniej?

17. Czy rozpoznaje cyfry od 1 do 10 i potrafi na konkretach, np. patyczkach wykonać proste działania, np.

5 + 2 =
9 - 2 =
oraz wstawić odpowiedni znak matematyczny: <, >, =, np.

8    7    ;   9    4

18. Czy umie powstrzymać się od głosu, gdy pytanie jest skierowane do innego dziecka?

19. Czy rozumie i wykonuje polecenia skierowane do całej grupy?

20. Czy umie pracować w grupie dzieci wykonując wspólne zadanie, np. budowanie z klocków?

21. Czy potrafi bez rozpaczy rozstać się z rodzicami lub babcią czy nianią?

22. Czy potrafi zwrócić się do dorosłego z prośbą lub pytaniem?

23. Czy jest w stanie skoncentrować się na wykonywanym zadaniu przez 30 minut?

24. Czy umie nazywać swoje emocje, np. co go cieszy, złości, czego się boi?

Jeśli na wszystkie pytania pod koniec zerówki rodzic odpowiada twierdząco można przypuszczać, że dziecko osiągnęło dojrzałość szkolną i jest dobrze przygotowane do podjęcia obowiązków szkolnych.
Jeżeli jednak na któreś z pytań odpowiemy przecząco, powinno to skłonić rodziców do pomocy dziecku w wyrównaniu braków. Czasami wystarczają dwa tygodnie, aby dziecko wyrównało braki. Nie wpadajmy w panikę, ale też nie czekajmy, że dziecko z tego wyrośnie. Jest jeszcze kilka miesięcy, aby popracować nad ewentualnymi trudnościami i brakami. Jeżeli dziecko ma trudności z ubieraniem się mogą mu w tym pomóc rodzice, zachęcając do samodzielności i nie wyręczając w prostych czynnościach.
Warto również porozmawiać o swoim dziecku z nauczycielką. Pamiętajmy, że to właśnie nauczyciel przedszkola jest przygotowany do obserwacji naszego dziecka pod kątem jego dojrzałości. Posiada również doświadczenie, dzięki któremu bardzo łatwo potrafi wychwycić braki i niedociągnięcia. Może podpowiedzieć rodzicom, jak pracować z dzieckiem w domu lub zaproponować wizytę w poradni psychologiczno - pedagogicznej, aby lepiej przygotować je do szkoły. Warto więc skorzystać z pomocy nauczycieli przedszkola jeszcze przed pierwszym dzwonkiem, by zaoszczędzić dziecku niepotrzebnych stresów.