W przypadku dzieci trudno jest mówić o afazji, ponieważ w zależności od tego kiedy nastąpiło uszkodzenie mózgu, dziecko mogło jeszcze nie nabyć umiejętności mówienia. Jeśli jednak uszkodzenie mózgu nastąpiło później niż w okresie prenatalnym lub tuż po porodzie, czyli po nabyciu przez dziecko umiejętności mówienia, to mamy do czynienia z afazją dziecięcą.
 

Trudności z jakimi spotykają się afatyczne dzieci

Dziecko afatyczne nie potrafi posługiwać się językiem, bardzo wolno czyta i pisze. Sama nauka sprawia mu ogromną trudność, a ponadto nie rozumie znaczenia prostych wyrazów. W takiej sytuacji bardzo ważne jest wczesne rozpoznanie objawów afazji. Dzieci te trzeba nauczyć mówienia, rozumienia wyrazów oraz koncentracji uwagi. Pewnym jest, że takie maluchy potrzebują pomocy specjalistów. Jeśli trafiają do nich zbyt późno, to do tego momentu nie mają łatwego życia, szczególnie w placówkach oświatowych. Kiedy uczą się w szkole masowej, bywa, że słyszą tylko przykre rzeczy, ponieważ nie nadążają za rówieśnikami. Są wytykane palcami, uznawane za głupie i niedorozwinięte.

Rodzicu, bądź zdecydowany!

Lekarz pierwszego kontaktu zazwyczaj określa takie zaburzenie jako „ciężką mowę” i tłumaczy rodzicom, że dziecko z tego wyrośnie. Dobrze, gdy opiekunowie nie dają za wygraną i stawiają na swoim, czyli proszą o bardzo dokładne badanie, co nie jest rzeczą łatwą w przypadku dzieci afatycznych.

Objawy afazji

Jeśli mamy do czynienia z afazją dziecięcą, czyli kiedy doszło do uszkodzenia mózgu po nabyciu mowy (np. u dziecka 6-7-letniego), pojawiają się:

• trudności z wytwarzaniem dźwięków;
• zniekształcenia słów;
• przestawki głoskowe;
• zamienianie dźwięków lub opuszczenia głosek.

Dochodzi również do zaburzeń w nazywaniu przedmiotów oraz poszukiwaniu odpowiedniego słowa. Wypowiedzi takiego dziecka są krótkie, pojawiają się błędy w budowie zdania, występują również zaburzenia w orientacji przestrzennej. Rozumienie mowy jest zachowane, ale często przy zaburzeniach mowy występują także zaburzenia zachowania – wybuchy złości, nadmierna drażliwość i agresja.

Afazja i alalia

Kiedy mamy do czynienia z młodszym dzieckiem mówimy wtedy o niedokształceniu mowy o typie afazji. W takiej sytuacji rozwój języka został przerwany, mowa miała możliwość wykształcenia się tylko częściowo i dlatego zaburzenia te zależą od czasu, kiedy nastąpiło uszkodzenie mózgu.

Jeśli jednak zaburzenie wystąpiło przed upływem 1 roku życia, wówczas mówimy o alalii, czyli zaburzeniu mowy, powstającym w wyniku uszkodzenia mózgu jeszcze przed opanowaniem mowy, z zachowaniem prawidłowego słuchu. Dzieci, które mają alalię porozumiewają się za pomocą gestów czy onomatopei. Z czasem opanowują słownictwo, porozumiewają się mową, ale jest ona jednak niewyraźna.

Wraz z alalią występują:

• zaburzenia myślenia pojęciowego;
• zaburzenia pamięci;
• opóźnienie rozwoju psychomotorycznego;
• zaburzenia lateralizacji, czyli określenia dominacji strony;
• zaburzenia emocjonalne.

Zatem bardzo ważny jest wiek, kiedy nastąpiło uszkodzenie mózgu u dzieci, jakie miejsce zostało zmienione oraz jakie przyczyny doprowadziły do konkretnych objawów.

Literatura:
Minczakiewicz E., Mowa-Rozwój-Zaburzenia-Terapia, Kraków 1997
Spionek H., Zaburzenia rozwoju uczniów a niepowodzenia szkolne, Warszawa 1981
Szumska J., Metody badania afazji, Warszawa 1981