Objawy afazji charakteryzują się dużą niepowtarzalnością, dlatego jest tak wiele podziałów tych zachowań. Różnią się między sobą tym, kto je opisuje, czy jest to lekarz, psycholog czy logopeda. Niniejszy podział przedstawia złożoność objawów, które mogą wystąpić u pacjenta z afazją.
 

Charakterystyka poszczególnych postaci afazji

Ze względu na miejsce uszkodzenia mózgu można wyróżnić kilka postaci afazji związanej z zaburzeniami mowy.

1. afazja ruchowa – Broca

• charakteryzuje się trudnościami w płynnym nadawaniu mowy;
• wypowiadanie poszczególnych głosek i sylab nie jest zaburzone;
• zaburzona jest zdolność powtarzania, mówienia i samodzielnego pisania;
• osoba ma zwykle problemy z mówieniem ciągu głosek lub sylab;
• nie potrafi włączyć się aktywnie do rozmowy, a w spontanicznej mowie nie może rozpocząć wypowiedzi;
• najczęściej pacjent stosuje telegraficzny sposób przekazywania informacji.

2. afazja skroniowa – Wernickiego

• charakteryzuje się tym, że osoba nie potrafi różnicować zbliżonych dźwięków;
• pacjent nie jest w stanie zrozumieć mowy tworzonej przez innych lub samego siebie, choć proces tworzenia mowy jest płynny;
• ze względu na trudność rozumienia mowy nie jest w stanie kontrolować tego, co mówi;
• bezładnie miesza słowa oraz zastępuje właściwe słowa innymi zwrotami;
• pacjenci są nieświadomi swoich problemów językowych;
• chory nie rozróżnia głosek i nie rozumie mowy, nie potrafi powtarzać, czytać i pisać;
• mowa jest zachowana, ale wyrazy są używane w odmiennym znaczeniu.

3. afazja akustyczno - mnestyczna

• charakteryzuje się tym, że pacjent nie może zrozumieć i utrzymać w pamięci poszczególnych elementów mowy;
• chory nie rozumie dłuższych wypowiedzi, czasami nawet składających się tylko z dwóch wyrazów;
• ma kłopoty z mową samodzielną i z powtarzaniem;
• przy nazywaniu przedmiotów potrafi nazwać pierwszy z nich, ale przy następnym używa poprzedniej nazwy;
• rozumienie mowy jest zaburzone, ponieważ nie jest w stanie utrzymać śladu słuchowego i powtórzyć go.

4. afazja semantyczna

• pacjent nie rozumie do końca mowy, oznacza to, że rozumie dźwięki i poszczególne słowa, pamięta, co powiedzieliśmy, ale nie rozumie gramatyki wypowiedzi;
• nie rozumie struktur logiczno-gramatycznych;
• nie rozumie, co zostało powiedziane;
• ma problemy z myśleniem abstrakcyjnym;
• chory zamienia głoski podobne brzmieniowo, próbując odnajdywać podobne dźwiękowo wyrazy;
• zapomina wyrazy, a formy gramatyczne są niepoprawne;
• nie jest w stanie wydzielić związków istniejących w zdaniu i między wyrazami.

5. afazja amnestyczna

• chory ma trudności ze znalezieniem określonego słowa, opisującego dany przedmiot;
• nie jest w stanie podać konkretnej nazwy;
• w momencie rozpoczęcia słowa lub podaniu kilku pierwszych głosek czy sylab chory przypomina sobie dane słowo i precyzyjnie określa dany przedmiot;
• często unika stosowania konkretnych nazw, a zastępuje je opisami;
• rozmowa z takim pacjentem jest płynna, a w czasie rozmowy występuje stereotyp poszukiwania słów;
• czytanie i pisanie jest zachowane.

6. afazja dynamiczna

• pacjent rozumie mowę, powtarza poprawnie, ale nie potrafi samodzielnie formułować myśli i odpowiadać na pytania;
• myślenie ma formę skrótową, a chory nie potrafi jej przełożyć na głośną mowę;
• używa bardzo mało czasowników w swojej wypowiedzi;
• robi dużo przerw między wypowiedziami;
• brakuje aktywnej, produktywnej mowy;
• zachowane jest nazywanie rzeczy i powtarzanie, ale używa tylko krótkich wypowiedzi;
• jest w stanie uczestniczyć tylko w prostym dialogu: pytanie-odpowiedź.

Klasyfikacji afazji jest wiele i są bardzo szczegółowe, ale w naszym podziale bardziej zależało mi na przedstawieniu istoty zaburzeń niż podaniu konkretnej nazwy zespołu objawów występujących u danego pacjenta.

Literatura:
Minczakiewicz E., Mowa-Rozwój-Zaburzenia-Terapia, Kraków 1997
Spionek H., Zaburzenia rozwoju uczniów a niepowodzenia szkolne, Warszawa 1981
Szumska J., Metody badania afazji, Warszawa 1981